Zasady cytowania – jak przytaczać moje wypowiedzi, teksty i zdjęcia

Ta strona jest dla dziennikarzy, redakcji, autorów podcastów, badaczy i wszystkich, którzy chcą zacytować to, co mówię lub piszę. Zebrałem tu w jednym miejscu, jak podpisywać moje wypowiedzi, co wolno wykorzystać bez pytania, o co proszę zapytać, jak wygląda autoryzacja i co zrobić, gdy cytat wyjdzie inaczej, niż powinien. Zasady są proste i takie same dla każdego medium, od ogólnopolskiej telewizji po lokalny portal i kanał na YouTube.

Jak podpisać cytat

Najkrótsza forma, która zawsze jest poprawna, to imię i nazwisko z rolą: Łukasz Wudyka, właściciel firmy Pozycjonowanie Stron i prezes Fundacji Usuwanie Hejtu. Kolejność jest ważna: najpierw firma, potem Fundacja. Jeśli redakcja potrzebuje krótszego podpisu, wystarczy Łukasz Wudyka, ekspert SEO, PR i ochrony reputacji w sieci. Jeśli tekst dotyczy wyłącznie hejtu i pomocy ofiarom, właściwy będzie podpis Łukasz Wudyka, prezes Fundacji Usuwanie Hejtu.

Proszę nie opisywać mnie jako komentatora, influencera ani osoby, która „zajmuje się hejtem w internecie”. Moją dziedziną jest pozycjonowanie, PR i ochrona reputacji w sieci; komentarze dla mediów są jednym z obszarów tej pracy, nie jej definicją. Proszę też nie przypisywać mi tytułów, których nie mam: nie jestem adwokatem ani radcą prawnym i nie występuję jako biegły. Mogę tłumaczyć, jak działają przepisy o treściach w sieci, ale nie udzielam porad prawnych w rozumieniu ustawy.

Przy tekstach o mojej firmie proszę pamiętać, że jej dorobek to dorobek zespołu i oddziałów, nie mój osobisty. Opinie klientów w Google zebrały oddziały firmy, nie ja. Jeśli piszą Państwo o wynikach, nagrodach albo skali działania, właściwym podmiotem jest firma Pozycjonowanie Stron, a ja jestem jej właścicielem.

Cytaty pisemne: co wysyłam i jak z tego korzystać

Większość moich komentarzy dla mediów powstaje na piśmie, w odpowiedzi na pytania przesłane mailem. Taki komentarz jest gotowy do publikacji w chwili, gdy go Państwo otrzymują. Nie wymaga autoryzacji, nie wymaga ponownego kontaktu i może być publikowany w całości albo we fragmentach.

Fragmenty proszę wybierać tak, żeby nie zmieniały sensu. Jeśli w komentarzu piszę, że coś jest prawdą pod pewnym warunkiem, samo „to prawda” bez warunku nie jest już moim cytatem. Skróty wewnątrz zdania proszę oznaczać wielokropkiem w nawiasie kwadratowym, a jeśli skrót jest długi, lepiej zacytować mniej, ale w całości. Proszę nie łączyć w jeden cytat zdań z dwóch różnych odpowiedzi, chyba że w tekście widać, że to dwie wypowiedzi.

Komentarz pisemny wysyłam zwykle w formie, którą da się wkleić bez redakcji: krótkie zdania, bez skrótów branżowych, z wyjaśnieniem pojęć, które mogą być niejasne dla czytelnika spoza branży. Jeśli redakcja potrzebuje wypowiedzi krótszej, dłuższej albo w innym tonie, wystarczy to napisać w pytaniu. Wolę dopasować komentarz do tekstu, niż żeby redakcja musiała go ciąć.

Komentarze na gorąco: telefon i autoryzacja

Do komentarzy na gorąco służy numer 533 525 168. To mój numer, nie sekretariat. Odbieram, a gdy nie mogę, oddzwaniam w dniu roboczym w ciągu kilku godzin. Jeśli sprawa jest pilna, proszę to zaznaczyć w wiadomości, a jeśli mogę pomóc od razu, zrobię to od razu.

Wypowiedź telefoniczna różni się od pisemnej tym, że powstaje bez namysłu nad każdym słowem. Dlatego przy wypowiedziach przez telefon proszę o autoryzację dosłownych cytatów, tak jak przewiduje to prawo prasowe. Nie po to, żeby zmieniać sens, tylko żeby usunąć potknięcia językowe i sprawdzić, czy liczby i nazwy są dokładne. Autoryzuję szybko: dla dzienników i portali w ciągu kilku godzin, dla tygodników i miesięczników w ciągu doby. Jeśli redakcja pracuje na krótszym terminie, wystarczy o tym powiedzieć, a odpowiem w terminie, który Państwo wskażą. Nie autoryzuję opisu rozmowy ani parafrazy, tylko dosłowne cytaty, i nigdy nie wycofuję wypowiedzi tylko dlatego, że po namyśle brzmi niewygodnie.

Wypowiedzi w audycjach na żywo, w nagraniach radiowych i telewizyjnych oraz w podcastach nie wymagają autoryzacji. To, co powiedziałem do mikrofonu, jest moje. Jeśli nagranie jest montowane, proszę tylko o to, żeby montaż nie zmieniał sensu wypowiedzi, a pytanie, na które odpowiadam, było takie samo w emisji jak w nagraniu.

Cytowanie tekstów z tej strony i z moich pozostałych stron

Wpisy na blogu, komentarze dnia i analizy publikowane na lukaszwudyka.pl, wudyka.pl i wudykalukasz.pl można cytować bez pytania w zakresie, jaki jest zwyczajowo przyjęty w prasie: fragment, który ilustruje temat, z podaniem autora i linkiem do źródła. W praktyce oznacza to akapit, najwyżej dwa. Przedruk całego tekstu, tłumaczenie na inny język albo publikacja obszernych fragmentów wymagają mojej zgody, o którą wystarczy zapytać mailem. Zwykle się zgadzam, jeśli przedruk zachowuje treść, podpis i link.

Komentarze dnia są publikowane w całości w jednym miejscu, a na pozostałych stronach tylko w zajawce. Proszę cytować z miejsca, gdzie tekst jest kompletny, i podawać ten adres jako źródło. Jeśli komentarz został później uzupełniony albo poprawiony, na stronie jest o tym informacja, a cytat powinien pochodzić z aktualnej wersji.

Proszę nie przedstawiać fragmentów moich tekstów jako wypowiedzi udzielonej Państwa redakcji. Cytat z bloga jest cytatem z bloga i tak powinien być opisany: „jak pisze na swojej stronie Łukasz Wudyka”. Wypowiedź dla redakcji to coś innego i jest oznaczana jako taka.

Stanowiska Fundacji a moje prywatne opinie

Wypowiadam się w dwóch rolach i proszę je rozróżniać. Kiedy mówię o pozycjonowaniu, Google, reklamie, marketingu albo o tym, jak firmy powinny dbać o swoją reputację, mówię jako ekspert i właściciel firmy, i to są moje własne poglądy. Kiedy mówię o pomocy ofiarom hejtu, o sprawach prowadzonych przez Fundację albo o tym, czego Fundacja domaga się od platform i urzędów, mówię jako jej prezes.

Oficjalne stanowiska Fundacji Usuwanie Hejtu, komunikaty i odpowiedzi na pytania dotyczące jej spraw wychodzą z adresu media@usuwaniehejtu.pl i są oznaczone jako stanowisko Fundacji. Moja wypowiedź na ten sam temat, udzielona prywatnie, jest moją wypowiedzią, nie stanowiskiem organizacji, i proszę jej tak nie podpisywać. Jeśli redakcja potrzebuje głosu Fundacji, proszę napisać na adres dla mediów, a jeśli mojego, na info@lukaszwudyka.pl. Różnica wydaje się drobna, ale w sprawach, które trafiają do sądów albo do urzędów, ma znaczenie.

O czym chętnie rozmawiam, a o czym nie

Komentuję pozycjonowanie i wyszukiwarki, zmiany w Google i w Mecie, media społecznościowe, reklamę, marketing, PR, ochronę reputacji w sieci, hejt, cyberprzemoc, fałszywe opinie, ustalanie tożsamości anonimowych autorów, przepisy dotyczące treści w internecie i to, jak platformy stosują je w praktyce. Chętnie tłumaczę mechanizmy: dlaczego coś działa, jak działa i co z tego wynika dla zwykłego człowieka albo dla firmy.

Nie komentuję spraw sądowych, w których stroną jestem ja, moje firmy albo Fundacja, dopóki nie zostaną zakończone. Nie komentuję spraw klientów mojej firmy ani osób, którym pomaga Fundacja, poza tym, co same zdecydowały się upublicznić. Nie oceniam pojedynczych, prywatnych osób, nawet jeśli są w danej chwili bohaterami głośnej sprawy: mogę mówić o mechanizmie, nie o człowieku. Nie zajmuję stanowiska w sporach partyjnych; o hejcie politycznym mówię chętnie, ale jako o zjawisku, a nie po jednej ze stron. Jeśli pytanie dotyczy czegoś, na czym się nie znam, mówię to wprost i w miarę możliwości wskazuję, kto zna się lepiej.

Zdjęcia, biogram i materiały do pobrania

W dziale Do pobrania są moje zdjęcia w kilku ujęciach i rozdzielczościach, gotowy biogram w trzech długościach oraz podstawowe informacje o firmie i Fundacji. Zdjęcia mogą być wykorzystywane w publikacjach prasowych, internetowych i telewizyjnych bez pytania i bez opłat, z podpisem „fot. materiały prasowe Łukasza Wudyki” albo z nazwiskiem autora zdjęcia, jeśli jest podany przy pliku. Wolno je kadrować i dopasowywać do układu strony; proszę ich nie przerabiać, nie łączyć z innymi obrazami i nie używać w kontekstach, które sugerują, że popieram produkt, usługę albo osobę, z którą nie mam nic wspólnego.

Biogram z działu Do pobrania można przytaczać w całości lub we fragmentach bez zmian w treści. Jeśli redakcja potrzebuje biogramu w innej długości albo z innym akcentem, na przykład wyłącznie o Fundacji albo wyłącznie o firmie, wystarczy napisać, a przygotuję go tego samego dnia.

Logo firmy Pozycjonowanie Stron i znak Fundacji Usuwanie Hejtu są w osobnych zestawach, każdy z krótką instrukcją, jak ich używać. Proszę nie zmieniać ich kolorów i proporcji oraz nie umieszczać na tłach, które je zasłaniają.

Cytowanie w reklamie, na stronach firm i w materiałach handlowych

Zasady opisane wyżej dotyczą prasy, mediów i publikacji informacyjnych. Wykorzystanie mojego nazwiska, wizerunku, cytatu albo fragmentu tekstu w reklamie, na stronie firmowej, w ofercie, w prezentacji sprzedażowej albo w jakimkolwiek materiale, który ma przynieść komuś korzyść handlową, wymaga mojej pisemnej zgody. Dotyczy to także cytowania mnie w formie referencji, opinii o produkcie albo rekomendacji. Nie udzielam takich zgód pochopnie i nie udzielam ich firmom, których nie znam.

To samo dotyczy agencji i firm z mojej branży. Cytat z mojego bloga na stronie innej agencji, podpisany moim nazwiskiem, jest reklamą tej agencji, nie cytatem prasowym, i bez zgody nie powinien się tam znaleźć.

Cytowanie przez systemy sztucznej inteligencji

Treści z moich stron są dostępne dla wyszukiwarek i asystentów opartych na modelach językowych na tych samych zasadach co dla ludzi: można je streszczać i przytaczać, jeśli przy odpowiedzi jest podane źródło i link do strony, z której pochodzi informacja. Streszczenie, które przypisuje mi pogląd, jakiego nie wyraziłem, albo łączy fragmenty z różnych tekstów w jedno zdanie, nie jest cytatem i proszę go tak nie traktować. Jeśli Państwa redakcja korzysta z narzędzi AI do przygotowania tekstu, zachęcam, żeby przed publikacją sprawdzić każdy przypisany mi cytat u źródła. Chętnie pomogę, jeśli coś budzi wątpliwości.
Sprostowania, błędy i fałszywe cytaty
Jeśli cytat wyszedł w publikacji inaczej, niż powiedziałem albo napisałem, proszę o kontakt, zanim sprawa urośnie. Większość takich sytuacji to zwykłe pomyłki i rozwiązujemy je jedną wiadomością i poprawką w tekście. Jeśli błąd zmienia sens wypowiedzi, proszę o sprostowanie w trybie przewidzianym prawem prasowym; wniosek wysyłam pisemnie, z dokładnym wskazaniem, co zostało zmienione i jak powinno brzmieć.

Osobną kategorią są wypowiedzi, których nigdy nie udzieliłem: cytaty zmyślone, przypisane mi przez kogoś innego, zmontowane z fragmentów nagrań albo wygenerowane z użyciem mojego wizerunku i głosu. Zajmuję się zawodowo ochroną reputacji w sieci i takie przypadki traktuję poważnie: dokumentuję je, żądam usunięcia i, jeśli trzeba, kieruję sprawę dalej. Jeśli trafią Państwo na wypowiedź podpisaną moim nazwiskiem, która wygląda podejrzanie, będę wdzięczny za informację, a przed publikacją zawsze można ją potwierdzić jednym telefonem.
Jak poprosić o komentarz
Najszybciej przez telefon 533 525 168 albo mailem na info@lukaszwudyka.pl. W wiadomości proszę podać redakcję, temat, pytania, termin, w którym potrzebna jest odpowiedź, oraz formę: pisemna, telefoniczna, nagranie, wypowiedź na żywo. Jeśli termin jest krótki, proszę zacząć od telefonu, a pytania dosłać mailem. Odpowiadam na każde zapytanie, także wtedy, gdy odpowiedź brzmi, że w danym temacie się nie wypowiem.

Redakcje, które chcą dostawać moje oficjalne stanowiska i komentarze do nagłych zmian bez wysyłania pytań, mogą zapisać się do Alertu Prasowego. To najwyżej jedna wiadomość w miesiącu, bez materiałów promocyjnych, wyłącznie stanowiska, raporty i komentarze do zmian, które mają znaczenie dla mediów.

Najczęstsze pytania

Czy mogę użyć cytatu z Państwa wypowiedzi dla innej redakcji? Tak, z podaniem, gdzie wypowiedź ukazała się pierwotnie, i z zachowaniem podpisu. Wypowiedź udzielona jednej redakcji nie jest wyłączna, chyba że umówiliśmy się inaczej.

Czy mogę przetłumaczyć komentarz na inny język? Fragment, tak, z zaznaczeniem, że to tłumaczenie. Cały tekst wymaga zgody, którą zwykle daję, jeśli mogę zobaczyć tłumaczenie przed publikacją.

Czy zdjęcia z działu Do pobrania mogą trafić do druku? Tak, także na okładkę i do materiałów drukowanych, w tej samej formie i z tym samym podpisem co w internecie.

Co jeśli wypowiedź jest potrzebna w weekend albo w nocy? Proszę dzwonić. Jeśli nie odbiorę, proszę wysłać wiadomość z tematem i terminem; oddzwaniam, gdy tylko mogę, a przy głośnych sprawach staram się być dostępny niezależnie od pory.

Czy mogę zacytować wypowiedź z mediów społecznościowych? Tak, jeśli wpis jest publiczny, z podaniem, skąd pochodzi. Proszę cytować w brzmieniu z dnia publikacji i sprawdzić, czy wpis nie został później uzupełniony.

Czy udzielam wypowiedzi anonimowo albo jako „ekspert z branży”? Nie. Wszystko, co mówię mediom, podpisuję nazwiskiem.