Zgłoszenie wysłane przez formularz, wiadomość prywatna do moderatora, e-mail na adres ze stopki, a w odpowiedzi cisza. Tymczasem wątek z nieprawdziwymi zarzutami wobec firmy nadal jest widoczny i pojawia się w wynikach wyszukiwania po wpisaniu jej nazwy. W takiej sytuacji pozostaje ustalenie, kto naprawdę stoi za serwisem, czyli kto jest jego właścicielem i pod jakim adresem przyjmuje korespondencję.
Ta instrukcja jest przeznaczona dla właścicieli firm, osób odpowiedzialnych za wizerunek oraz osób prywatnych, których dotyczy wpis na forum. Opisuję w niej wyłącznie legalne i jawne źródła: sam serwis, publiczną bazę domen, rejestry przedsiębiorców oraz oficjalny wniosek o ujawnienie danych abonenta domeny.
Po lekturze czytelnik będzie umiał sprawdzić, do kogo należy domena forum, potwierdzić te dane w rejestrach, ustalić firmę obsługującą domenę i serwer, a na końcu wysłać pismo, którego nie da się łatwo zignorować. Będzie też wiedział, co zrobić, gdy właściciel pozostaje anonimowy mimo wszystkich prób.
Po czym poznać, że administrator naprawdę nie odpowiada i skąd bierze się ta cisza?
Brak odpowiedzi po dwóch dniach nie oznacza jeszcze zerwanego kontaktu. Wiele forów prowadzą hobbyści, którzy zaglądają do skrzynki raz w tygodniu. Rozsądnie jest przyjąć, że problem istnieje, gdy od pierwszego zgłoszenia minęło kilkanaście dni, a po drodze została wysłana co najmniej jedna wiadomość przypominająca innym kanałem.
Przyczyn milczenia jest kilka i każda prowadzi do innego działania. Dlatego przed dalszymi krokami trzeba ocenić, która z nich jest najbardziej prawdopodobna.
- Forum jest porzucone. Ostatnie wpisy administratora pochodzą sprzed długiego czasu, formularz kontaktowy zwraca błąd, a adres e-mail z regulaminu odbija wiadomości. Tu potrzebne są dane właściciela domeny i firmy hostingowej.
- Wiadomość nie dotarła. Zgłoszenie trafiło do folderu ze spamem albo na adres, którego nikt już nie czyta. Rozwiązaniem jest inny kanał kontaktu, najlepiej list polecony na adres ustalony w rejestrze.
- Zgłoszenie było niepełne. Administrator nie wie, o który wpis chodzi i co dokładnie jest w nim nieprawdą, więc odkłada sprawę. Wtedy wystarcza poprawione pismo.
- Właściciel świadomie nie reaguje. Serwis działa, moderacja jest aktywna, ale zgłoszenia dotyczące firm pozostają bez odpowiedzi. W tej sytuacji dane właściciela są potrzebne do formalnego wezwania i ewentualnych dalszych kroków prawnych.
Jeżeli pierwsze zgłoszenie było krótkie i pisane w emocjach, radzę zacząć od jego poprawienia. Sposób przygotowania takiego pisma opisałem w osobnym tekście o tym, jak napisać do administratora forum skuteczne zgłoszenie wątku z pomówieniami. Dopiero gdy dobrze przygotowane zgłoszenie pozostaje bez odpowiedzi, szukanie właściciela ma sens.
Co przygotować, zanim zacznie się szukać właściciela serwisu?
Poszukiwania danych kontaktowych bywają krótkie, ale zdarza się, że trwają kilka tygodni. W tym czasie wątek może zostać zmieniony, przeniesiony albo usunięty, a wtedy trudno będzie wykazać, co w nim było. Zabezpieczenie materiału zajmuje kwadrans i powinno nastąpić na samym początku.
- Otwarcie spornego wątku i skopiowanie pełnego adresu z paska przeglądarki. Jeżeli forum nadaje wpisom osobne odnośniki, należy zapisać adres każdego wpisu, którego dotyczy sprawa.
- Wykonanie zrzutów ekranu całego wątku tak, aby było widać adres strony, nazwę autora wpisu oraz godzinę publikacji podaną przez forum. Dodatkowo stronę można zachować jako plik PDF przez funkcję drukowania w przeglądarce.
- Zanotowanie nazw kont, które opublikowały wpisy, oraz nazw kont moderatorów i administratorów widocznych w danym dziale.
- Zebranie dotychczasowej korespondencji: kopii wysłanych formularzy, wiadomości e-mail z pełnymi nagłówkami i potwierdzeń automatycznych, jeśli forum je wysyła.
- Założenie prostego pliku z notatkami, w którym przy każdej czynności zapisuje się dzień, kanał kontaktu i wynik. Taki rejestr przydaje się później we wniosku do rejestru domen, w piśmie do firmy hostingowej i w rozmowie z prawnikiem.
Gdzie na samym forum szukać danych właściciela?
Najszybciej dane właściciela znajduje się w samym serwisie, tylko rzadko tam, gdzie szuka się ich odruchowo. Polskie przepisy o świadczeniu usług drogą elektroniczną nakładają na usługodawcę obowiązek podania w sposób wyraźny i bezpośrednio dostępny adresów elektronicznych oraz imienia, nazwiska i adresu albo nazwy firmy z siedzibą i adresem. Wiele forów wykonuje ten obowiązek w dokumentach, do których mało kto zagląda.
Regulamin i polityka prywatności
Odnośniki do tych dokumentów znajdują się zazwyczaj w stopce strony albo w formularzu rejestracji nowego konta. W regulaminie właściciel bywa nazwany usługodawcą, operatorem lub wydawcą. W polityce prywatności trzeba szukać fragmentu o administratorze danych osobowych, ponieważ przepisy o ochronie danych wymagają podania jego tożsamości i danych kontaktowych.
W długim dokumencie pomaga wyszukiwanie w treści strony, uruchamiane skrótem Ctrl+F. Najwięcej dają słowa: „administratorem danych”, „usługodawca”, „z siedzibą”, „NIP”, „KRS” oraz znak @. Jeżeli w dokumencie pada numer NIP albo KRS, sprawa jest w praktyce rozwiązana, bo resztę danych podają rejestry opisane w dalszej części.
Stopka, strona kontaktowa i zakładki o serwisie
Drugie miejsce to stopka i podstrony o nazwach typu „Kontakt”, „O nas”, „Redakcja”, „Reklama” czy „Współpraca”. Dział reklamy jest wart szczególnej uwagi: serwis, który sprzedaje powierzchnię reklamową, podaje dane do faktur, a więc pełną nazwę podmiotu. Zdarza się, że właściciel nie odpowiada na zgłoszenia, lecz pilnie odbiera pocztę od reklamodawców.
Punkt kontaktowy i formularz zgłaszania treści
Unijny akt o usługach cyfrowych zobowiązuje dostawców usług pośrednich, w tym serwisy przechowujące wpisy użytkowników, do wyznaczenia punktu kontaktowego dla odbiorców usługi oraz do udostępnienia mechanizmu zgłaszania nielegalnych treści drogą elektroniczną. Dostawca spoza Unii Europejskiej, który kieruje usługi do jej mieszkańców, ma też wyznaczyć przedstawiciela prawnego. Informacje te są zwykle umieszczane w regulaminie, na stronie kontaktowej albo w osobnej zakładce o zgłaszaniu treści.
Zgłoszenie wysłane takim formalnym kanałem ma znaczenie także wtedy, gdy nikt na nie nie odpowiada. Dokumentuje ono chwilę, w której serwis dowiedział się o spornej treści, a to jest istotne przy późniejszej ocenie jego odpowiedzialności.
Oznaczenia oprogramowania forum
Część forów nie działa na własnej domenie, tylko w ramach cudzej platformy, która udostępnia miejsce wielu społecznościom. Wskazuje na to adres w postaci subdomeny oraz stopka z nazwą dostawcy platformy. W takim przypadku obok administratora konkretnego forum istnieje drugi adresat: operator platformy, który ma własny regulamin i własną procedurę zgłoszeń.
Jeżeli żadne z tych miejsc nie zawiera nazwy podmiotu ani adresu, brak ten sam w sobie jest informacją. Należy go odnotować w notatkach, ponieważ uzasadnia sięgnięcie po dane z rejestru domen.
Kto woli nie zajmować się tym samodzielnie, może zadzwonić pod numer 533 525 168 albo napisać na adres info@lukaszwudyka.pl, a ja przejmę sprawę: ustalę, kto odpowiada za forum, potwierdzę jego dane w rejestrach i przygotuję pismo do właściwego adresata.
Jak sprawdzić, do kogo należy domena z końcówką .pl?
Każda domena ma abonenta, czyli podmiot, który ją zarejestrował i opłaca. Rejestr domeny .pl prowadzi NASK, a informacje o zarejestrowanych nazwach udostępnia w publicznej bazie WHOIS na stronie dns.pl. Korzystanie z bazy nie wymaga konta ani opłaty.
- Otwarcie strony dns.pl i wybranie w górnym menu pozycji „WHOIS i RDAP”, a następnie „Baza WHOIS”.
- W sekcji „Szukaj w bazie WHOIS” w polu „Wpisz nazwę domeny” wpisuje się samą nazwę, na przykład
nazwaforum.pl. Rejestr zastrzega, że nie należy podawać adresu strony ani poprzedzać nazwy przedrostkami www lub http. - Należy kliknąć przycisk „Szukaj”. Strona jest chroniona mechanizmem odróżniającym ludzi od automatów, więc czasem trzeba potwierdzić, że zapytanie wysyła człowiek.
- Pod polem pojawia się tabela „Wynik wyszukiwania dla” z nazwą domeny. Zawiera ona wiersze „Nazwa domeny”, „Stan”, „Utworzona”, „Ostatnia modyfikacja”, „Nazwy serwerów”, „Abonent” oraz „Rejestrator”.
- Zawartość wierszy „Abonent”, „Rejestrator” i „Nazwy serwerów” należy przepisać do notatek albo zachować jako zrzut ekranu z widocznym adresem strony.
Jak czytać wynik?
Wiersz „Abonent” jest najważniejszy. Gdy domenę zarejestrowała firma lub inna organizacja, widać w nim nazwę, adres, a przy wpisie „Typ abonenta” słowo „organizacja”. To są dane, z którymi można przejść prosto do rejestrów przedsiębiorców.
Gdy abonentem jest osoba fizyczna, rejestr nie publikuje jej danych. Wynika to z przepisów o ochronie danych osobowych i nie jest błędem bazy. W takim przypadku w wyniku pozostają informacje o stanie domeny, serwerach i rejestratorze, a droga do abonenta prowadzi przez wniosek opisany w następnej sekcji.
Wiersz „Rejestrator” wskazuje firmę, za której pośrednictwem domena została zarejestrowana i jest obsługiwana, razem z jej adresem, telefonem i adresem e-mail. Wiersz „Nazwy serwerów” podpowiada z kolei, czyja infrastruktura obsługuje domenę. Oba wpisy przydadzą się, jeśli właściciel pozostanie nieuchwytny.
Ograniczenia bazy, o których trzeba wiedzieć
Baza WHOIS rejestru NASK obejmuje wyłącznie nazwy w domenie .pl, łącznie z domenami regionalnymi i funkcjonalnymi. Dane są udostępniane z opóźnieniem nie większym niż 15 minut względem systemu rejestracji. Z jednego adresu IP można wysłać przez stronę 100 zapytań na dobę, a przy zbyt szybkich zapytaniach system celowo opóźnia odpowiedź.
Trzeba też pamiętać, że abonent domeny i osoba prowadząca forum to nie zawsze ten sam podmiot. Domenę mogła zarejestrować firma tworząca strony albo wspólnik, który dawno wycofał się z projektu. Dane z bazy są mocnym punktem zaczepienia, ale wymagają potwierdzenia w drugim źródle.
Co zrobić, gdy dane abonenta są w bazie niedostępne?
Rejestr domeny .pl przewiduje oficjalną drogę uzyskania danych abonenta będącego osobą fizyczną. Zgodnie z informacjami NASK dane takie mogą zostać ujawnione w szczególnych przypadkach, jeżeli wnioskodawca wykaże interes prawny uzasadniający taką konieczność. Wniosek składa się na piśmie, a rejestr udostępnia do tego gotowy formularz w pliku PDF.
- Na stronie dns.pl należy wybrać z menu „WHOIS i RDAP” pozycję „WHOIS (FAQ)” i rozwinąć pytanie „Czy mogę uzyskać dane abonenta domeny .pl, które są w bazie WHOIS określone jako niedostępne?”. W odpowiedzi znajduje się odnośnik do formularza.
- Pobrany dokument nosi tytuł „Wniosek o ujawnienie danych osobowych Abonenta nazwy domeny .pl”. W części pierwszej wpisuje się dane wnioskodawcy: imię i nazwisko albo nazwę, osoby reprezentujące, adres, e-mail, telefon oraz numer w rejestrze lub NIP, jeśli ma to zastosowanie.
- W części drugiej podaje się samą nazwę domeny, bez przedrostków i bez adresu konkretnej podstrony.
- Część trzecia, czyli uzasadnienie wniosku i cel ujawnienia, decyduje o wyniku. Rejestr oczekuje wskazania okoliczności faktycznych, podstawy prawnej oraz celu, w jakim dane zostaną wykorzystane.
- W części z załącznikami wymienia się dołączone dokumenty, na przykład pełnomocnictwo, dokumenty rejestrowe firmy i dokumentację dotyczącą roszczeń, w tym zrzuty wątku oraz kopie zgłoszeń pozostawionych bez odpowiedzi.
- Formularz trzeba opatrzyć czytelnym podpisem i doręczyć w oryginale na adres NASK podany w jego nagłówku. Radzę nadać go listem poleconym i zachować dowód nadania.
Jak napisać uzasadnienie?
Uzasadnienie powinno być rzeczowe i krótkie. Wystarczy opisać, jaki wpis i pod jakim adresem narusza prawa wnioskodawcy, jakie próby kontaktu zostały podjęte i dlaczego bez danych abonenta nie da się skierować do niego wezwania ani pozwu. Przykładowe sformułowanie celu może brzmieć tak:
Dane abonenta są niezbędne do skierowania wezwania do usunięcia treści naruszających dobra osobiste wnioskodawcy oraz, w razie braku reakcji, do wniesienia pozwu. Dane zostaną wykorzystane wyłącznie w tym celu.
Formularz zawiera zastrzeżenie, w którym wnioskodawca zobowiązuje się nie używać ujawnionych danych w żadnym innym celu niż wskazany we wniosku. Należy traktować to dosłownie. Publikowanie uzyskanych danych w sieci albo przekazywanie ich osobom trzecim byłoby naruszeniem tego zobowiązania i przepisów o ochronie danych.
Rejestr każdorazowo waży interes wnioskodawcy z prawami abonenta, dlatego wniosek może zostać załatwiony odmownie. Nie należy zakładać z góry żadnego wyniku ani terminu. Im lepiej udokumentowane naruszenie i wcześniejsze próby kontaktu, tym mocniejsza podstawa wniosku.
Jak ustalić właściciela domeny z inną końcówką, na przykład .com lub .eu?
Baza NASK nie zawiera informacji o domenach spoza .pl. Dla domen ogólnych, takich jak .com, .net czy .org, publicznym narzędziem jest wyszukiwarka danych rejestracyjnych prowadzona przez ICANN, czyli organizację koordynującą światowy system domen. Jest dostępna pod adresem lookup.icann.org i korzysta z protokołu RDAP, który zastępuje dawne zapytania WHOIS.
Po wpisaniu nazwy domeny narzędzie pokazuje dane rejestratora, daty związane z rejestracją, serwery nazw oraz dane kontaktowe abonenta, o ile zostały upublicznione. W praktyce pola abonenta bardzo często zawierają adnotację o ukryciu danych ze względu na prywatność albo dane pośrednika, który użycza swojego adresu.
W takim wyniku najcenniejsze są dwie informacje. Pierwsza to nazwa rejestratora wraz z jego adresem kontaktowym do zgłaszania nadużyć. Druga to wskazany przez rejestratora sposób przekazania wiadomości abonentowi, zwykle formularz albo adres pośredniczący, przez który korespondencja trafia do właściciela bez ujawniania jego tożsamości.
Domeny krajowe innych państw oraz domena .eu mają własne rejestry i własne wyszukiwarki. Zasada postępowania jest taka sama: odnaleźć oficjalną stronę rejestru danej końcówki, sprawdzić domenę w jego bazie i odczytać dane abonenta albo przynajmniej rejestratora. Odradzam korzystanie z przypadkowych stron, które obiecują pełne dane właściciela po wniesieniu opłaty, ponieważ nie mają one dostępu do informacji ukrytych przez rejestr.
Jak potwierdzić znalezione dane w rejestrach przedsiębiorców?
Nazwa firmy z regulaminu albo z wiersza „Abonent” to dopiero początek. Zanim pismo zostanie wysłane, trzeba sprawdzić, czy podmiot nadal istnieje i jaki ma aktualny adres. Służą do tego publiczne rejestry państwowe, dostępne w internecie bez logowania.
Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą oraz wspólników spółek cywilnych wyszukuje się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w wyszukiwarce przedsiębiorców na stronie biznes.gov.pl. Wpis zawiera między innymi firmę przedsiębiorcy, numery NIP i REGON, adres do doręczeń oraz status działalności. Jeżeli przedsiębiorca podał adres e-mail lub telefon i zgodził się na ich publikację, również są widoczne.
Spółki, fundacje i stowarzyszenia sprawdza się w wyszukiwarce Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Wystarczy nazwa albo numer KRS, NIP lub REGON. W wyniku widać siedzibę i adres podmiotu, a w odpisie także skład organu uprawnionego do reprezentacji, czyli osoby, do których pismo powinno faktycznie trafić.
Przy lekturze wpisu trzeba zwrócić uwagę na trzy rzeczy: czy działalność nie została wykreślona lub zawieszona, czy adres zgadza się z adresem z regulaminu forum oraz czy przedmiot działalności ma związek z prowadzeniem serwisów internetowych. Rozbieżności nie przekreślają ustaleń, ale wskazują, że pismo warto wysłać na oba adresy.
Jeżeli forum jest zarejestrowane jako tytuł prasowy, obowiązują je dodatkowo wymogi prawa prasowego dotyczące podawania danych wydawcy, adresu redakcji oraz imienia i nazwiska redaktora naczelnego. Informacje te publikuje się zazwyczaj w zakładce o redakcji.
Kto jeszcze może pomóc, gdy właściciel pozostaje anonimowy?
Gdy abonent jest osobą prywatną, a wniosek do rejestru jeszcze czeka na rozpatrzenie, pozostają dwa podmioty, których dane są jawne: rejestrator domeny i firma hostingowa. Żaden z nich nie jest autorem wpisu, ale oba mają umowę z właścicielem serwisu i realny kanał kontaktu z nim.
Rejestrator domeny
Dane rejestratora znajdują się w wierszu „Rejestrator” w wyniku z bazy WHOIS, a pełny wykaz rejestratorów domeny .pl publikuje NASK. Do rejestratora można skierować prośbę o przekazanie korespondencji abonentowi. Rejestrator zwykle nie ujawni danych klienta osobie prywatnej, natomiast może przesłać mu wiadomość i sprawdzić, czy dane podane przy rejestracji są prawdziwe.
Ma to praktyczne znaczenie. Polityka rejestru domeny .pl dotycząca przeciwdziałania nadużyciom wymienia wśród naruszeń podanie przez abonenta nieprawidłowych lub nieprawdziwych danych kontaktowych oraz brak ich aktualizacji mimo wezwania. Zgłoszenia w tych sprawach rejestr przyjmuje pod adresem e-mail podanym w tej polityce. Ta sama polityka nie obejmuje jednak sporów o treść publikowaną na stronie, więc rejestr nie usunie wątku z forum.
Firma hostingowa
Firma hostingowa przechowuje pliki i bazę danych forum na swoich serwerach. Jej nazwę często zdradzają serwery nazw widoczne w wyniku WHOIS, ponieważ wielu dostawców używa adresów zawierających własną markę. Jeżeli serwery nazw należą do pośrednika, który jedynie osłania stronę i przyspiesza jej działanie, zgłoszenie składa się przez jego formularz dotyczący nadużyć, a pośrednik przekazuje je właściwej firmie hostingowej.
Dostawcy hostingu również podlegają unijnym przepisom o usługach cyfrowych i udostępniają kanał zgłaszania nielegalnych treści. Zgłoszenie powinno zawierać dokładny adres wpisu, wyjaśnienie, dlaczego treść jest bezprawna, dane zgłaszającego oraz oświadczenie, że informacje są rzetelne i kompletne. Firma hostingowa może przekazać sprawę klientowi, wezwać go do reakcji, a w poważnych przypadkach ograniczyć dostęp do treści.
Jak napisać do właściciela, gdy dane są już ustalone?
Pismo do ustalonego właściciela ma inny charakter niż zgłoszenie przez formularz. Jest formalnym wezwaniem skierowanym do konkretnego podmiotu, dlatego powinno być zwięzłe, uprzejme i kompletne. Najlepiej wysłać je jednocześnie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru oraz na adres e-mail ustalony w rejestrze lub regulaminie.
W piśmie powinny się znaleźć: dane nadawcy, dokładne adresy wpisów, wskazanie zdań, które są nieprawdziwe lub naruszają prawo, krótkie uzasadnienie, konkretne żądanie oraz termin na odpowiedź. Do pisma dołącza się zrzuty ekranu i informację o wcześniejszych zgłoszeniach. Wzór, który można dostosować do własnej sprawy:
Dzień dobry. Zwracam się jako właściciel firmy [nazwa] w sprawie wątku opublikowanego w serwisie [nazwa forum] pod adresem [pełny adres]. Wpisy użytkownika [nazwa konta] zawierają nieprawdziwe twierdzenia o mojej firmie, w szczególności: [cytat]. Zgłoszenia w tej sprawie zostały wysłane przez formularz serwisu oraz pocztą elektroniczną i pozostały bez odpowiedzi.
Wnoszę o usunięcie wskazanych wpisów albo uniemożliwienie dostępu do nich w terminie 14 dni od otrzymania tego pisma oraz o potwierdzenie, że zgłoszenie zostało rozpatrzone. W załączeniu przekazuję zrzuty ekranu i kopie wcześniejszych zgłoszeń. Do kontaktu w tej sprawie służy adres [e-mail] i numer telefonu [numer].
Termin podany w piśmie jest propozycją nadawcy, a nie terminem wynikającym z przepisu. Powinien być realny. Zbyt krótki termin i ostry ton skłaniają adresata do przekazania sprawy prawnikowi, co zwykle wydłuża całość.
Po czym poznać, że działania przyniosły skutek, i co zrobić, gdy nadal panuje cisza?
Skutek można ocenić na trzech poziomach. Pierwszy to odpowiedź właściciela albo potwierdzenie odbioru listu. Drugi to zmiana w samym wątku: usunięcie wpisów, ich edycja albo ukrycie przed niezalogowanymi. Trzeci to zniknięcie strony z wyników wyszukiwania, co następuje z opóźnieniem, ponieważ wyszukiwarka musi ponownie odwiedzić adres.
Jeżeli wątek został usunięty, a wynik w Google nadal pokazuje jego dawny opis, należy skorzystać z narzędzia do odświeżania nieaktualnych wyników. Gdy sporna treść zawiera dane osobowe, osobną drogą jest wniosek opisany w tekście o tym, jak usunąć swoje dane osobowe z wyników Google. Ten wniosek składa się niezależnie od postawy właściciela forum.
Gdy właściciel odebrał pismo i milczy
Potwierdzenie odbioru listu poleconego zmienia sytuację prawną. Od tej chwili właściciel wie o spornej treści, a serwis, który ma taką wiedzę i nie podejmuje działań, nie może skutecznie powoływać się na to, że jedynie przechowuje cudze wpisy. Dalsze kroki, czyli przedsądowe wezwanie i ewentualny pozew o ochronę dóbr osobistych, należy omówić z adwokatem lub radcą prawnym. Żaden rzetelny prawnik nie obieca przy tym określonego wyniku.
Gdy właściciela nadal nie udało się ustalić
Jeżeli wpis może stanowić przestępstwo, na przykład zniesławienie, groźbę lub uporczywe nękanie, można złożyć zawiadomienie na policji albo w prokuraturze. Organy prowadzące postępowanie mają uprawnienia do żądania danych od usługodawców, których nie ma osoba prywatna. Trzeba pamiętać, że zniesławienie jest ścigane z oskarżenia prywatnego, co wiąże się z własną aktywnością pokrzywdzonego w postępowaniu.
Unijne przepisy o usługach cyfrowych dają też odbiorcom usług prawo do skargi na dostawcę do koordynatora do spraw usług cyfrowych. Kto pełni tę funkcję w danym państwie i w jakiej formie przyjmuje skargi, należy sprawdzić na oficjalnych stronach administracji, ponieważ organizacja tego nadzoru bywa zmieniana.
Równolegle trzeba zadbać o to, co widzą klienci. Rzeczowa odpowiedź w samym wątku, podpisana nazwą firmy, często ogranicza szkodę skuteczniej niż miesiące korespondencji. Plan działań na pierwsze godziny opisałem w tekście o tym, co zrobić w pierwszej dobie kryzysu wizerunkowego w internecie, a o nowych wzmiankach na bieżąco informują alerty Google ustawione na nazwę firmy.
Jakich błędów unikać przy ustalaniu właściciela forum?
Większość niepowodzeń w takich sprawach wynika z pośpiechu albo z sięgania po metody, które obracają się przeciwko zgłaszającemu. Poniżej zebrałem te, które widuję najczęściej.
- Publikowanie ustalonych danych. Ogłoszenie w sieci nazwiska i adresu administratora nie przyspiesza usunięcia wpisu, a naraża na zarzut naruszenia prywatności i przepisów o ochronie danych.
- Podawanie się za kogoś innego. Pisanie do rejestratora lub firmy hostingowej jako rzekomy urzędnik, prawnik albo sam abonent jest niedopuszczalne i może mieć skutki karne.
- Próby dostania się do panelu forum. Zgadywanie haseł, wykorzystywanie luk w oprogramowaniu i zamawianie takich usług u osób trzecich to przestępstwa, niezależnie od tego, jak krzywdzący jest wpis.
- Kupowanie raportów o właścicielu. Płatne serwisy obiecujące ujawnienie abonenta domeny nie dysponują danymi, których nie publikuje rejestr.
- Brak dokumentacji. Rozmowy telefoniczne bez notatki i wiadomości bez kopii są później nie do wykazania. Każdy kontakt powinien zostawić ślad.
Najczęstsze pytania
Czy sprawdzenie domeny w bazie WHOIS jest legalne i czy właściciel się o tym dowie?
Tak, jest to publiczna usługa rejestru przeznaczona właśnie do takich celów, a rejestr wyjaśnia, że dane publikuje po to, by zapewnić poszanowanie praw użytkowników internetu i innych dóbr chronionych prawem. Abonent nie otrzymuje powiadomienia o tym, że ktoś sprawdził jego domenę.
Dlaczego w wyniku nie ma nazwiska abonenta?
Ponieważ rejestr domeny .pl nie publikuje danych abonentów będących osobami fizycznymi. Dane te istnieją w rejestrze i mogą zostać ujawnione na pisemny wniosek, jeśli wnioskodawca wykaże interes prawny.
Czy rejestr domen albo rejestrator usunie wątek z forum?
Nie. Rejestr i rejestrator zajmują się nazwą domeny, a nie treścią stron. O wpisach decyduje właściciel serwisu, a w drugiej kolejności firma hostingowa, która przechowuje dane forum.
Co zrobić, gdy forum działa na serwerach za granicą?
Kolejność działań pozostaje taka sama: dane z serwisu, baza rejestru właściwego dla końcówki domeny, rejestrator, firma hostingowa. Dostawcy kierujący usługi do mieszkańców Unii Europejskiej podlegają unijnym przepisom o usługach cyfrowych, a korespondencję z zagranicznymi firmami najlepiej prowadzić po angielsku.
Czy można po prostu zadzwonić do rejestru i poprosić o dane?
Rejestr informuje, że w wyjątkowych sytuacjach dane z bazy WHOIS można uzyskać telefonicznie, ale dotyczy to informacji dostępnych publicznie. Dane abonenta będącego osobą fizyczną wymagają wniosku pisemnego z uzasadnieniem.
Ile trzeba czekać na odpowiedź po wysłaniu pisma do właściciela?
Przepisy nie wyznaczają jednego sztywnego terminu dla każdego serwisu, dlatego termin wskazuje się w samym piśmie. Po jego upływie i potwierdzeniu, że list został odebrany, można przejść do kolejnych kroków: zgłoszenia do firmy hostingowej i konsultacji z prawnikiem.
Czy autor wpisu i właściciel forum to ten sam adresat?
Nie. Autor odpowiada za własną wypowiedź, a właściciel serwisu za to, jak reaguje na zgłoszenie bezprawnej treści. Dane autora wpisu zna wyłącznie serwis i co do zasady udostępnia je na żądanie uprawnionych organów, a nie osób prywatnych.
Brak czasu albo ochoty, żeby zająć się tym samodzielnie?
Szukanie właściciela serwisu, który nie chce być znaleziony, potrafi zabrać wiele wieczorów i sporo nerwów. Mogę przejść tę drogę w całości: zabezpieczę treść wątku, sprawdzę domenę i rejestry, ustalę rejestratora oraz firmę hostingową, przygotuję wniosek o ujawnienie danych abonenta i pisma do wszystkich adresatów, a potem dopilnuję odpowiedzi.
Wystarczy zadzwonić pod numer 533 525 168 albo napisać na adres info@lukaszwudyka.pl i przesłać odnośnik do wątku. Po zapoznaniu się ze sprawą powiem uczciwie, jakie są możliwości i od czego najlepiej zacząć.
