Autoryzacja wypowiedzi. Jakie prawa i terminy przewiduje prawo prasowe?

Rozmowa z dziennikarzem trwała kwadrans, a w tekście ukazało się jedno zdanie, które brzmi inaczej, niż zostało powiedziane. Taka sytuacja zdarza się właścicielom firm częściej, niż mogłoby się wydawać, i prawie zawsze ma tę samą przyczynę: rozmówca nie poprosił o autoryzację albo zrobił to za późno. Prawo prasowe daje każdemu, kto udziela informacji prasie, konkretne uprawnienie, ale wiąże je z krótkimi terminami i kilkoma ograniczeniami.

Ten tekst jest instrukcją dla osób, które rozmawiają z mediami okazjonalnie: właścicieli firm, członków zarządu, specjalistów proszonych o komentarz. Opisuję w nim, czym autoryzacja jest, a czym nie jest, kiedy i w jaki sposób należy ją zgłosić, ile czasu ustawa daje na odpowiedź oraz co wolno poprawić w przesłanym cytacie.

Po lekturze czytelnik będzie umiał samodzielnie zastrzec autoryzację przed rozmową, ustalić z redakcją termin, odesłać poprawki w formie, której dziennikarz nie będzie mógł pominąć, a także zareagować, gdy cytat ukazał się bez uzgodnienia. Wszystkie terminy i zasady podaję za artykułem 14a oraz artykułem 49b ustawy Prawo prasowe.

Czym jest autoryzacja i czego dokładnie dotyczy?

Autoryzacja to potwierdzenie przez rozmówcę, że jego wypowiedź przytoczona w tekście dosłownie brzmi tak, jak została udzielona. Ustawa mówi o „dosłownie cytowanej wypowiedzi”, czyli o zdaniach, które w materiale pojawią się w cudzysłowie albo jako odpowiedzi w wywiadzie. To jedyny fragment materiału, na który rozmówca ma wpływ.

Poza autoryzacją pozostaje wszystko inne: tytuł, lead, śródtytuły, komentarz dziennikarza, wypowiedzi innych osób, dobór zdjęć i ogólna wymowa tekstu. Nie obejmuje ona także omówienia, czyli sytuacji, w której dziennikarz własnymi słowami streszcza to, co usłyszał. Zdanie w rodzaju „właściciel firmy przyznał, że terminy się wydłużyły” nie jest dosłownym cytatem i nie podlega uzgodnieniu.

Ustawa stawia tu wyraźną granicę. Zgodnie z artykułem 14 udzielenia informacji nie można uzależniać od sposobu jej skomentowania ani od uzgodnienia tekstu wypowiedzi dziennikarskiej, z wyjątkiem właśnie autoryzacji własnych cytatów. Żądanie wglądu w cały artykuł przed publikacją nie ma więc podstawy prawnej. Redakcja może się na to zgodzić z uprzejmości, ale nie ma takiego obowiązku.

Dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie w praktyce?

Rozmówca, który liczy na „zatwierdzenie tekstu”, zwykle przeżywa rozczarowanie: dostaje do wglądu trzy zdania wyrwane z dłuższej rozmowy i nie wie, w jakim otoczeniu się ukażą. Lepiej przyjąć to od początku. Autoryzacja chroni przed przekręceniem słów, a nie przed niewygodnym kontekstem. Przed kontekstem chroni wyłącznie dobre przygotowanie do rozmowy, o czym piszę we wpisie o tym, jak ułożyć trzy najważniejsze komunikaty przed pierwszym wywiadem.

Kiedy prawo do autoryzacji przysługuje, a kiedy go nie ma?

Zasada jest prosta: dziennikarz nie może odmówić autoryzacji dosłownie cytowanej wypowiedzi osobie, która udzieliła mu informacji. Dotyczy to rozmowy na żywo, rozmowy telefonicznej, wideorozmowy oraz odpowiedzi udzielonych ustnie podczas spotkania. Nie ma znaczenia, czy rozmówca jest prezesem dużej spółki, czy właścicielem jednoosobowej firmy.

Ustawa przewiduje jeden wyjątek. Prawo do autoryzacji nie obejmuje wypowiedzi, która była już wcześniej publikowana albo została wygłoszona publicznie. W praktyce oznacza to następujące sytuacje:

• wystąpienie na konferencji, targach, sesji rady gminy lub innym otwartym spotkaniu,
• odpowiedź udzielona na konferencji prasowej w obecności innych dziennikarzy,
• wpis opublikowany na firmowym profilu w mediach społecznościowych lub na stronie internetowej,
• cytat z informacji prasowej rozesłanej do redakcji,
• wypowiedź, która ukazała się już w innym tytule.

Wniosek jest praktyczny. Każde zdanie wypowiedziane publicznie może zostać przytoczone bez pytania o zgodę na jego brzmienie. Dlatego cytaty do komunikatów firmowych należy dopracować przed wysyłką, a nie po niej. Sposób budowania takiej wypowiedzi opisałem w tekście o tym, jak przygotować cytat prezesa w informacji prasowej.

Co z odpowiedziami wysłanymi na piśmie?

Odpowiedzi przesłane dziennikarzowi pocztą elektroniczną są wypowiedzią w brzmieniu ustalonym przez samego rozmówcę. Jeśli redakcja przytoczy je bez zmian, spór o autoryzację traci sens, ponieważ artykuł 49b wyłącza odpowiedzialność tego, kto publikuje wypowiedź identyczną z udzieloną. Z tego powodu przy tematach trudnych radzę proponować dziennikarzowi formę pisemną. Daje ona pełną kontrolę nad słowami i zostawia dowód ich treści.

Czy nagranie rozmowy coś zmienia?

Nagranie nie odbiera prawa do autoryzacji cytatów, które trafią do tekstu. Osobną sprawą jest emisja samego nagrania. Według artykułu 14 publikowanie informacji utrwalonych za pomocą zapisów fonicznych i wizualnych wymaga zgody osób, które ich udzieliły. Zgoda na rozmowę przed kamerą lub mikrofonem jest w praktyce traktowana jako zgoda na emisję, dlatego wszelkie zastrzeżenia należy zgłosić przed włączeniem sprzętu.

Jak zgłosić żądanie autoryzacji, żeby było skuteczne?

Ustawa nakłada obowiązki na obie strony. Dziennikarz ma przed rozmową poinformować rozmówcę o prawie do autoryzacji. Rozmówca ma niezwłocznie po uzyskaniu tej informacji zgłosić, że chce z tego prawa skorzystać. Milczenie w tym momencie bywa później odczytywane jako rezygnacja, a prośba zgłoszona dzień po rozmowie stawia rozmówcę w słabej pozycji.

W praktyce wielu dziennikarzy pomija formułę o autoryzacji, zwłaszcza w krótkiej rozmowie telefonicznej. Nie należy na nią czekać. Żądanie najlepiej zgłosić samodzielnie, jeszcze przed pierwszym pytaniem, w następującej kolejności:

1. Na początku rozmowy należy ustalić, dla jakiego tytułu powstaje materiał, w jakiej formie się ukaże i kiedy planowana jest publikacja. Od rodzaju tytułu zależy ustawowy termin.
2. Następnie trzeba wypowiedzieć żądanie wprost, na przykład słowami: Proszę o autoryzację wszystkich moich wypowiedzi, które zostaną przytoczone dosłownie.
3. Od razu ustala się sposób przekazania cytatów. Najbezpieczniejsza jest poczta elektroniczna na jeden, wskazany adres, z ewentualnym powiadomieniem wiadomością tekstową o wysyłce.
4. W tej samej chwili należy uzgodnić termin odpowiedzi, jeśli ustawowy jest zbyt krótki albo niepotrzebnie długi.
5. Jeżeli cytaty ma przyjąć inna osoba, na przykład pracownik odpowiedzialny za kontakty z mediami, trzeba podać dziennikarzowi jej imię, nazwisko i adres. Ustawa dopuszcza przekazanie tekstu osobie upoważnionej przez rozmówcę.
6. Po zakończeniu rozmowy wysyła się krótkie potwierdzenie ustaleń na piśmie.

Potwierdzenie nie musi być długie. Wystarczą trzy zdania, które w razie sporu pokażą, co zostało uzgodnione:

Dziękuję za rozmowę. Potwierdzam, że proszę o autoryzację moich wypowiedzi cytowanych dosłownie. Cytaty proszę przesłać na ten adres, odpowiem w ciągu [uzgodniony czas] od ich otrzymania.

Taka wiadomość spełnia dwa zadania. Dokumentuje zgłoszenie żądania we właściwym momencie oraz ustala „sposób wzajemnie uzgodniony”, od którego ustawa uzależnia początek biegu terminu. Bez niej pozostaje słowo przeciwko słowu.

Ile czasu jest na autoryzację? Sześć i dwadzieścia cztery godziny

Rozmówca dokonuje autoryzacji niezwłocznie, jednak nie później niż w ciągu 6 godzin w odniesieniu do dzienników oraz 24 godzin w odniesieniu do czasopism. Przepis kończy się zastrzeżeniem „chyba że strony umówią się inaczej”, co oznacza, że oba terminy można za zgodą obu stron skrócić albo wydłużyć.

O tym, który termin obowiązuje, decyduje rodzaj tytułu, a nie pilność tematu. Ustawa definiuje oba pojęcia. Dziennik to ogólnoinformacyjny druk periodyczny albo przekaz za pomocą dźwięku lub dźwięku i obrazu, ukazujący się częściej niż raz w tygodniu. Czasopismo ukazuje się nie częściej niż raz w tygodniu, a nie rzadziej niż raz w roku.

W praktyce 6 godzin dotyczy gazet codziennych oraz codziennych programów informacyjnych w radiu i telewizji. Termin 24 godzin obejmuje tygodniki, dwutygodniki, miesięczniki i kwartalniki, w tym większość pism branżowych, do których trafiają komentarze przedsiębiorców.

Jaki termin obowiązuje w portalu internetowym?

Definicje dziennika i czasopisma powstały z myślą o druku, radiu i telewizji, a przepis o autoryzacji nie wymienia portali osobno. Serwis informacyjny aktualizowany wiele razy dziennie jest w praktyce traktowany jak dziennik, więc ostrożność nakazuje przyjąć termin krótszy. Uważam, że przy publikacji internetowej jedynym pewnym rozwiązaniem jest ustalenie konkretnej godziny z dziennikarzem i potwierdzenie jej na piśmie.

Czy termin biegnie w nocy i w dni wolne?

Ustawa liczy termin w godzinach i nie przewiduje przerw na noc, weekend ani święta. Cytaty wysłane w piątek wieczorem do tygodnika wymagają odpowiedzi do sobotniego wieczoru. Jeśli rozmówca wie, że w danym czasie będzie w podróży lub na spotkaniach, powinien powiedzieć o tym od razu i umówić się na inną porę albo wskazać osobę upoważnioną.

Od kiedy liczy się termin i jak umówić się z redakcją inaczej?

Termin nie biegnie od zakończenia rozmowy. Zaczyna się w chwili, w której tekst dosłownie cytowanej wypowiedzi, przewidziany do publikacji, zostanie przekazany rozmówcy lub osobie przez niego upoważnionej. Przekazanie ma nastąpić w sposób wzajemnie uzgodniony i tak, aby adresat mógł zapoznać się z treścią.

Z tego zapisu wynikają trzy praktyczne konsekwencje. Po pierwsze, cytaty wysłane kanałem, którego strony nie ustaliły, na przykład przez komunikator na prywatnym profilu, nie powinny uruchamiać terminu. Po drugie, kanał uzgodniony trzeba rzeczywiście obserwować, ponieważ nieodczytanie poczty nie zatrzymuje zegara. Po trzecie, warto poprosić dziennikarza o sygnał telefoniczny w chwili wysyłki.

Zmiana terminu wymaga zgody obu stron, ale nie wymaga żadnej szczególnej formy. Wystarczy jedno zdanie w wiadomości i krótkie potwierdzenie ze strony redakcji. Przykładowa treść: Proszę o zgodę na autoryzację do jutra do godziny 12:00, wcześniej nie będę mieć dostępu do poczty. Dziennikarz, któremu zależy na rozmówcy, zwykle się zgadza, o ile nie koliduje to z godziną zamknięcia wydania.

Wydłużając termin, należy zachować umiar. Prośba o trzy dni na przejrzenie dwóch zdań oznacza najczęściej, że komentarz nie zdąży do wydania i zastąpi go wypowiedź kogoś innego. Z mojego doświadczenia wynika, że rozmówcy odpowiadający szybciej, niż wymaga ustawa, są zapraszani do rozmów ponownie.

Kto woli nie zajmować się tym samodzielnie, może zadzwonić pod numer 533 525 168 albo napisać na info@lukaszwudyka.pl, a ja przejmę sprawę: uzgodnię z redakcją zasady i termin autoryzacji, przejrzę przesłane cytaty i przygotuję odpowiedź gotową do odesłania.

Jak przeprowadzić autoryzację, gdy cytaty już przyszły?

Od chwili otrzymania wiadomości liczy się każda godzina, dlatego dobrze jest działać według stałego porządku. Poniższa kolejność sprawdza się zarówno przy jednym zdaniu komentarza, jak i przy długim wywiadzie.

1. Zaraz po otrzymaniu wiadomości należy zanotować godzinę jej nadejścia i obliczyć, kiedy mija termin. Dobrze jest od razu potwierdzić dziennikarzowi odbiór jednym zdaniem.
2. Następnie czyta się wszystkie cytaty w całości, bez poprawiania. Chodzi o ocenę, czy oddają sens tego, co zostało powiedziane.
3. Każdy cytat porównuje się z własnymi notatkami z rozmowy lub z nagraniem, jeśli rozmówca je prowadził za wiedzą dziennikarza.
4. W kolejnym przejściu sprawdza się fakty: nazwy, liczby, stanowiska, nazwy produktów, kolejność zdarzeń. To miejsca, w których pomyłki zdarzają się najczęściej.
5. Poprawki nanosi się w taki sposób, by były widoczne. Najczytelniej jest odesłać pełne brzmienie każdego zmienionego cytatu i zaznaczyć, które zdania pozostają bez zmian.
6. Odpowiedź wysyła się tym samym kanałem, którym przyszły cytaty, z jednoznacznym oświadczeniem na początku wiadomości.
7. Kopię wysłanej wiadomości wraz z godziną nadania należy zachować do czasu publikacji i kilka tygodni dłużej.

Oświadczenie powinno być krótkie i nie pozostawiać wątpliwości. Gdy cytaty nie wymagają zmian, wystarczy: Autoryzuję przesłane wypowiedzi bez zmian. Gdy zmiany są potrzebne, sprawdza się formuła: Autoryzuję wypowiedzi w brzmieniu podanym poniżej. Zmiany dotyczą cytatu drugiego i czwartego, pozostałe pozostają bez zmian.

Radzę unikać odpowiedzi warunkowych w rodzaju „zgadzam się, o ile tytuł będzie neutralny”. Tytuł nie podlega autoryzacji, a warunek, którego redakcja nie musi spełnić, wprowadza tylko niejasność co do tego, czy autoryzacja w ogóle nastąpiła.

Co wolno poprawić w cytacie, a czego ustawa nie uznaje za autoryzację?

Ustawa wskazuje wprost trzy działania, które nie stanowią autoryzacji: zaproponowanie nowych pytań, przekazanie nowych informacji lub odpowiedzi oraz zmianę kolejności wypowiedzi w autoryzowanym tekście. Rozmówca, który odeśle materiał przerobiony w ten sposób, naraża się na to, że redakcja uzna autoryzację za niedokonaną.

Dopuszczalne jest natomiast wszystko, co przywraca zgodność cytatu z rzeczywistą wypowiedzią i czyni ją poprawną. Mieszczą się w tym poprawki językowe, usunięcie powtórzeń typowych dla mowy, sprostowanie błędnie zapisanej nazwy lub liczby, a także doprecyzowanie zdania, które po skróceniu przez dziennikarza zmieniło sens.

Najwięcej sporów budzi łagodzenie własnych słów. Przepisy nie odpowiadają jednoznacznie, jak daleko może sięgać zmiana treści, a opinie prawników są w tej sprawie podzielone. Bezpieczna zasada brzmi: poprawka ma oddawać to, co zostało powiedziane, a nie to, co rozmówca wolałby powiedzieć po namyśle. Zastąpienie odpowiedzi zupełnie inną dziennikarz może potraktować jako „nową odpowiedź”.

Jeżeli jakieś zdanie padło pochopnie i rozmówca chce się z niego wycofać, uczciwiej jest napisać o tym dziennikarzowi wprost i poprosić o pominięcie cytatu, podając powód. Jest to prośba, nie uprawnienie. Redakcja może ją uwzględnić albo opublikować wypowiedź w brzmieniu, w jakim rzeczywiście padła.

Co się dzieje, gdy odpowiedź nie dotrze na czas albo zostanie odmówiona?

To najważniejszy przepis dla osób, które sądzą, że brak odpowiedzi zatrzyma publikację. W przypadku niedokonania autoryzacji lub odmowy jej dokonania w terminie ustawa każe uznać, że dosłownie cytowana wypowiedź została autoryzowana bez zastrzeżeń. Dziennikarz może wtedy opublikować cytaty w wersji, którą przesłał.

Odmowa autoryzacji nie jest zatem sposobem na wycofanie wypowiedzi. Zdanie „nie autoryzuję tego tekstu” daje taki sam skutek jak milczenie: po upływie terminu cytat może się ukazać w brzmieniu zaproponowanym przez redakcję, bez żadnych poprawek rozmówcy.

Wynika z tego jedna praktyczna reguła. Zawsze korzystniej jest odesłać poprawiony cytat w terminie, niż odmówić albo nie odpowiedzieć. Nawet krótka wiadomość z jedną poprawką wiąże dziennikarza bardziej niż obszerny list wysłany godzinę po czasie.

Co zrobić, gdy termin jest nie do dotrzymania?

Należy poprosić o jego przedłużenie przed upływem, a nie po nim, i uzyskać potwierdzenie na piśmie. Jeśli redakcja odmawia, pozostaje autoryzacja w zakresie, na jaki pozwala czas: w pierwszej kolejności fakty i liczby, w drugiej sformułowania, które mogą zostać odczytane niezgodnie z intencją.

Cytat ukazał się bez autoryzacji albo w innym brzmieniu. Jak reagować?

Problem rozpoznaje się po jednym z trzech objawów: cytaty nigdy nie zostały przesłane mimo zgłoszonego żądania, tekst ukazał się przed upływem uzgodnionego terminu albo opublikowane brzmienie różni się od wersji odesłanej w terminie. Przed podjęciem kroków trzeba ustalić, która sytuacja zachodzi, ponieważ od tego zależy dalsze postępowanie.

1. W pierwszej kolejności należy utrwalić publikację: wykonać zrzut ekranu z widocznym adresem strony albo zachować egzemplarz wydania. Teksty internetowe bywają poprawiane bez adnotacji.
2. Następnie zestawia się trzy rzeczy: potwierdzenie żądania autoryzacji, wiadomość z cytatami od dziennikarza oraz własną odpowiedź z godziną nadania.
3. Trzeba sprawdzić, czy opublikowany cytat jest identyczny z wypowiedzią udzieloną w rozmowie. Jeśli tak, przepis o odpowiedzialności nie znajdzie zastosowania.
4. Do autora tekstu wysyła się rzeczową wiadomość z prośbą o poprawienie cytatu w wersji internetowej, ze wskazaniem obecnego i właściwego brzmienia.
5. Jeżeli autor nie odpowiada, tę samą prośbę kieruje się do redaktora naczelnego.
6. Gdy cytat zawiera nieścisłą lub nieprawdziwą wiadomość, można złożyć sprostowanie w trybie Prawa prasowego.
7. W ostateczności rozważa się zawiadomienie o wykroczeniu albo powództwo o ochronę dóbr osobistych, najlepiej po rozmowie z prawnikiem.

Wiadomość do redakcji powinna być spokojna i konkretna. Przykładowa treść: W tekście z dzisiejszego wydania przytoczono moją wypowiedź w brzmieniu innym niż autoryzowane. Proszę o zastąpienie zdania [obecne brzmienie] zdaniem [brzmienie autoryzowane]. W załączeniu przesyłam moją odpowiedź z godziną nadania. W większości przypadków redakcja poprawia wersję internetową tego samego dnia.

Sprostowanie: terminy i wymagania

Sprostowanie służy poprawieniu nieścisłej lub nieprawdziwej wiadomości zawartej w materiale prasowym. Musi być rzeczowe i odnosić się do faktów. Kieruje się je do redaktora naczelnego na piśmie, nadając w placówce pocztowej albo składając w siedzibie redakcji, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia opublikowania materiału.

Pismo powinno zawierać podpis, imię i nazwisko lub nazwę wnioskodawcy oraz adres korespondencyjny. Tekst sprostowania nie może przekraczać dwukrotnej objętości fragmentu, którego dotyczy. W elektronicznej formie dziennika lub czasopisma redaktor naczelny ma obowiązek opublikować je w terminie 3 dni roboczych od otrzymania. Jeśli odmówi, zainteresowany może wystąpić z powództwem do sądu.

Odpowiedzialność za publikację bez autoryzacji

Artykuł 49b przewiduje karę grzywny dla tego, kto publikuje dosłownie cytowaną wypowiedź bez umożliwienia rozmówcy dokonania autoryzacji na zasadach określonych w ustawie. Sprawy te rozpoznaje się według przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Karze nie podlega ten, kto opublikował wypowiedź identyczną z udzieloną.

Uczciwie trzeba dodać, że droga ta rzadko przynosi efekt, na którym zależy przedsiębiorcy. Grzywna nie usuwa cytatu z tekstu i nie naprawia wizerunku. Jeżeli publikacja wywołała falę krytyki, pilniejsze od sporu z redakcją jest opanowanie sytuacji, zgodnie z planem opisanym we wpisie o tym, co zrobić w pierwszej dobie kryzysu wizerunkowego.

Jakich błędów przy autoryzacji należy unikać?

Większość problemów nie wynika ze złej woli dziennikarza, lecz z nawyków rozmówcy. Poniższe błędy powtarzają się najczęściej i każdy z nich da się wyeliminować jeszcze przed rozmową.

• Zgłoszenie żądania dopiero po rozmowie albo po zobaczeniu tekstu. Ustawa wymaga zgłoszenia niezwłocznie.
• Ustalenia wyłącznie ustne. Bez pisemnego potwierdzenia trudno wykazać, jaki termin i kanał zostały uzgodnione.
• Przepisanie wywiadu od nowa, z dodanymi pytaniami i przestawionymi odpowiedziami. Takie działanie nie jest autoryzacją.
• Traktowanie odmowy lub milczenia jako blokady publikacji. Skutek jest odwrotny.
• Żądanie wglądu w cały artykuł jako warunku rozmowy. Prawo na to nie pozwala, a relacja z redakcją cierpi.
• Przekazanie cytatów do konsultacji kilku osobom w firmie bez wyznaczenia jednej, która odpowiada za odesłanie odpowiedzi w terminie.

Osobnym błędem jest przekonanie, że rozmowa „nieoficjalna” nie niesie ryzyka. Zastrzeżenie, że dana informacja nie jest przeznaczona do publikacji, należy zgłosić przed jej podaniem, a nie po. Ustawa pozwala rozmówcy z ważnych powodów społecznych lub osobistych zastrzec termin i zakres opublikowania informacji, ale i w tym przypadku decyduje chwila zgłoszenia.

Wreszcie sprawa relacji. Dziennikarz, który otrzymuje poprawki rzeczowe, krótkie i przed terminem, chętnie wraca do takiego rozmówcy. Dla firmy, która chce regularnie pojawiać się w mediach jako źródło wiedzy, jest to równie ważne jak brzmienie pojedynczego cytatu. Sposób nawiązywania takiej współpracy opisałem w tekście o tym, jak zgłosić redakcji komentarz ekspercki dla mediów.

Najczęstsze pytania

Czy dziennikarz może odmówić autoryzacji?

Nie może, jeśli chodzi o dosłownie cytowaną wypowiedź udzieloną mu przez rozmówcę i żądanie zostało zgłoszone. Odmówić może w dwóch przypadkach wskazanych w ustawie: gdy wypowiedź była wcześniej publikowana albo została wygłoszona publicznie. Nie ma też obowiązku pokazywania pozostałych części tekstu.

Czy można zażądać autoryzacji całego artykułu?

Nie. Prawo do autoryzacji obejmuje wyłącznie własne wypowiedzi przytoczone dosłownie. Tytuł, komentarz autora, omówienia i wypowiedzi innych osób pozostają w wyłącznej gestii redakcji. Ustawa wprost zakazuje uzależniania udzielenia informacji od uzgodnienia tekstu wypowiedzi dziennikarskiej.

Czy autoryzacja musi mieć formę pisemną?

Ustawa nie narzuca formy, wymaga jedynie, by tekst został przekazany w sposób wzajemnie uzgodniony. Autoryzacja przez telefon jest więc możliwa, ale trudna do udowodnienia. Poczta elektroniczna zostawia ślad z godziną wysyłki i treścią, dlatego jest rozwiązaniem najbezpieczniejszym dla obu stron.

Co oznacza, że strony mogą umówić się inaczej?

Terminy 6 i 24 godzin obowiązują wtedy, gdy rozmówca i dziennikarz nie ustalili niczego innego. Za obopólną zgodą można wyznaczyć termin dłuższy, krótszy albo konkretną godzinę. Takie ustalenie należy potwierdzić w wiadomości, ponieważ w razie sporu to ono, a nie termin ustawowy, będzie punktem odniesienia.

Czy odmowa autoryzacji zablokuje publikację cytatu?

Nie zablokuje. Zgodnie z ustawą odmowa albo brak odpowiedzi w terminie powodują, że wypowiedź uznaje się za autoryzowaną bez zastrzeżeń. Redakcja może wówczas opublikować cytat w brzmieniu, które przesłała do wglądu.

Czy autoryzacja dotyczy wypowiedzi dla radia i telewizji?

Przepis mówi o tekście dosłownie cytowanej wypowiedzi, a termin 6 godzin odnosi do dzienników, którymi w rozumieniu ustawy są także codzienne przekazy radiowe i telewizyjne. W praktyce przy nagraniu większe znaczenie ma zgoda na emisję zapisu, której wymaga artykuł 14. Zastrzeżenia należy zgłosić przed nagraniem.

Czy autoryzację może przeprowadzić ktoś w imieniu rozmówcy?

Tak. Ustawa przewiduje przekazanie tekstu rozmówcy albo osobie przez niego upoważnionej. Może to być pracownik, rzecznik lub zewnętrzny doradca. Dziennikarz powinien poznać dane tej osoby przed wysyłką cytatów, a rozmówca powinien mieć pewność, że odpowiedź zostanie odesłana w terminie.

Czy przepisy o autoryzacji dotyczą blogerów i twórców internetowych?

Obowiązki opisane w artykule 14a ciążą na dziennikarzu, czyli osobie przygotowującej materiały prasowe na rzecz redakcji. To, czy konkretny serwis lub kanał jest prasą, zależy od jego charakteru i bywa oceniane indywidualnie. Niezależnie od tej oceny żądanie autoryzacji można zgłosić każdemu, a jego przyjęcie staje się wtedy umową między stronami.

Brak czasu albo ochoty, żeby zająć się tym samodzielnie?

Rozumiem to dobrze. Sześć godzin na odpowiedź mija szybko, zwłaszcza gdy firma ma w tym czasie własne obowiązki, a każde zdanie w gazecie zostaje w sieci na długo. Mogę przeprowadzić całą sprawę od początku do końca: przygotować do rozmowy z dziennikarzem, zgłosić i potwierdzić żądanie autoryzacji, uzgodnić termin z redakcją, przejrzeć przesłane cytaty, zaproponować poprawki zgodne z ustawą i dopilnować, by odpowiedź dotarła na czas. Jeżeli tekst już się ukazał, pomogę ocenić sytuację i przygotować prośbę o poprawkę albo sprostowanie.

Wystarczy zadzwonić pod numer 533 525 168 albo napisać na adres info@lukaszwudyka.pl i w kilku zdaniach opisać, z jaką redakcją i na jakim etapie toczy się rozmowa. Odpowiem, co da się zrobić i w jakim czasie.